Parafia Greckokatolicka pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Górowie Iławeckim

Нові норми Постів!!!

post2

Проповідь Патріарха

Ostatnio dodane

×

Wiadomość

The mail function has been temporarily disabled on this site, please try again later.

The mail function has been temporarily disabled on this site, please try again later.

The mail function has been temporarily disabled on this site, please try again later.

The mail function has been temporarily disabled on this site, please try again later.

The mail function has been temporarily disabled on this site, please try again later.

Spojrzenie wstecz – dzieje domu Bożego.

Udostepnij

Ev.Kirche LandsbergChram, zbór, kościół – nazwy te nie są jedynie synonimami. W przypadku Górowa Iławeckiego, związane ze sobą znaczeniem, nabierają jeszcze głębszego sensu, gdy je oświetlić promieniem przeszłości. Obecna cerkiew to odwieczne miejsce zanoszenia próśb do Boga. Ściany wyplatane rytmem czternastowiecznych cegieł, nasączone echem modłów, chronią, jak zawsze tę samą przestrzeń. Miejsce sprawowanych tu liturgii to ślad - odbicie historii. Świątynię przedstawiono poniżej jako sakralny gmach, przez który przemknął czas i przeszły pokolenia ludzi.

            Momentem powstania świątyni chrześcijańskiej w południowej Natangii był czas, gdy w tych pogańskich przecież okolicach, komtur krzyżacki Henryk von Muro postanowił założyć miasto. Przywilej lokacyjny pochodzi z dnia 5 lutego 1335 roku. Miejsce, w którym powstała osada, pierwotnie określano „Landstrass”, ale później utrwaliła się nazwa „Landsberg” (obecnie Górowo Iławeckie).

            Zgodnie z zasadami prawa magdeburskiego mieszczanie zobowiązani byli do budowy świątyni nieopodal rynku. I tak się stało. Powstałemu kościołowi (1367 r.) patronowała św. Agata.02740006

            Od tamtej pory landsberska (górowska) świątynia dzieliła wszelkie dole i niedole natangijskiego miasteczka. Domu bożego nie minęły ani pożary ani zawieruchy wojenne, ani skutki epidemii, które w odległych czasach nawiedzały okolice. Świątynia była więc nie tylko miejscem modłów, ale stawała się też punktem obronnym, szpitalem – lazaretem i… więzieniem. Okalający ją cmentarz to miejsce pochówków, jak również egzekucji. W kościele modlono się po łacinie, po niemiecku, wypowiadano słowa po francusku, rosyjsku, polsku. Obecnie – po ukraińsku. Tutejsi kapłani byli księżmi obrządków: rzymsko-katolickiego, luterańskiego i współcześnie greckokatolickiego (bizantyjsko – ukraińskiego). Mury świątyni rujnowano po wielokroć i ponownie odbudowywano. Jednakże wymiary głównej bryły nie zmieniły się i wynoszą 33 m długości i 12,8 szerokości.


wiwtarPierwotnie budowla nie posiadała chóru, a pięć filarów podtrzymywało typowe dla gotyku sklepienie krzyżowe. Pożar z 1655 r. spowodował, że w świątyni pojawił się płaski sufit, pokryty następnie (ok. 1660 r.) barokowym malowidłem z przedstawieniem m.in. Sądu Ostatecznego. Wystrój stanowiły wówczas takie elementy jak: ołtarz – bogato rzeźbiony wraz z herbem rodziny Waldburg – Schwerin, ambona – kazalnica, mosiężna misa chrzcielna, portrety proboszczów. Waldburgowie od 1535 roku byli właścicielami miasta i patronowali kościołowi. Schedę i patronackie zobowiązania przejęli po nich Schwerinowie. Od początku XVIII wieku nabożeństwa urozmaicały organy. Zamówiono je u słynnego mistrza Mosengela, a drewniane płaskorzeźby wykonał Jan Krzysztof Döbel. Wkrótce też w wystroju wnętrza, na suficie, vis a vis hebrajskiej inskrypcji „JHWH”, pojawił się jeszcze jeden herb – von Heydenów. Pozostał pamiątką mariażu pomiędzy znaczącymi w księstwie pruskim rodami. W niewidocznych dziś kryptach spoczęły doczesne szczątki lennych panów miasta.

Największym metamorfozom ulegała wieża. Zbudowana na planie kwadratu, o bokach równych 11 metrom, była widocznym z daleka odbiciem kondycji parafii, a więc i miasta. Z początku niewiele wystająca ponad bryłę świątyni powodowała, że kościół niczym specjalnym nie odróżniał się od innych, budowanych wtedy w Prusach przybytków. W XV wieku podwyższono ją o jedno piętro. Później, w połowie XVII stulecia – jak cały kościół – spalona, została odbudowana w latach 1660-65. W XIX stuleciu znowu zrujnowana, ostateczny, neogotycki wygląd uzyskała w 1911 roku. Majestatem pięćdziesięciometrowej wysokości, zwieńczonej krzyżem, nadal osłania ostrołukowy portal z przesłaniem: „A oto Ja jestem z Wami przez wszystkie dni, aż do skończenia świata”. Snycerz wybrał cytat z Ewangelii św. Mateusza i pozostawił w drewnianej belce.

02720008Pierwszym historycznie poświadczonym proboszczem w landsberskiej parafii został niejaki Mikołaj (ok. 1368 r.), a ostatnim przed reformacją był Walenty Kunzel. Gdy państwo krzyżackie przestało istnieć i przeistoczyło się w pierwsze w Europie księstwo protestanckie, pastorem w Landsbergu został Gregor Kempe. Listę luterańskich 25 księży zamyka Gerhard Laudien w 1945 r.

            
IMG 8424
Wśród wielu kapłanów widnieje nazwisko Carla Wilhelma Koba. Ów pastor w kronice własnego autorstwa podał ciekawe informacje odnośnie 1807 r., tj. czasu bezpośrednio przed i po jednej z największych bitew epoki napoleońskiej (bitwa pod Pruską Iławą – 8 II 1807 r.), gdy na plebanii nocował cesarz Francuzów – Napoleon Bonaparte. To w tamtych czasach świątynia zmieniona w miejsce odosobnienia uległa dewastacji. Przetrzymywano w niej ok. 400-u jeńców rosyjskich, którzy - aby się ogrzać - spalili drewniane wyposażenie budowli. Kościół należało restaurować, co stało się w roku 1866. Wzniesiono wówczas przybudówki: zakrystię i kruchtę, na miejsce wcześniejszych, pamiętających jeszcze średniowiecze.

           IMG 9469
W efekcie II-ej wojny światowej i przesiedlenia Niemców – dotychczasowej ludności Górowa Iławeckiego (Landsberga) - za Odrę, świątynia opustoszała. Domowi bożemu przez pewien czas groziła utrata sakralnego przeznaczenia. W 1959 r. zakończono tu odprawianie nabożeństw dla nielicznej, pozostałej w miasteczku grupy ewangelików. Ówczesne władze nie były zainteresowane ratowaniem zabytkowej budowli. Kościół pogrążał się w ruinie. Nowe życie otrzymał w 1981 r. Już wkrótce Ukraińcy – grekokatolicy, 35 lat po wysiedleniu (1947 - 1982), mogli poświęcić przekazaną im świątynię, adaptować na potrzeby wschodniego kultu i określić ją jako: Cerkiew Greckokatolicka p.w. Podwyższenia Krzyża Świętego. Dom boży, oprócz okien pamiętających jeszcze średniowieczne witraże zyskał wówczas ikony – okna do Boga.

Jerzy Necio

Udostepnij

Dodaj komentarz

Dodaj komentarz jako gość

0
Komentarze | Dodaj swój
  • Brak komentarzy

cg

Linki

uhkc logo 
peremyszl logo 
wroclaw logo 
seminar logo  
ContentFileLogo UA 5